İsrail ekonomistlerinden Netanyahu'ya kripto uyarısı

İsrail'de aralarında eski Merkez Bankası yöneticilerinin de yer aldığı 109 ekonomist, Başbakan Binyamin Netanyahu'nun Batılı ülkelerin yaptırımlarını kripto para ve blokzincir teknolojisiyle bypass etme fikrine karşı ortak bir bildiri yayımladı. Ekonomistler, söz konusu stratejinin ülkeyi uluslararası izolasyona sürükleyeceğini ve geri dönüşü olmayan ekonomik zararlar doğuracağını vurguladı. Bildiri, İsrail Merkez Bankası'nın aynı öneriyi reddetmesinin hemen ardından kamuoyuna duyuruldu.

Ankara Gündemi'nde yayınlanan habere göre Netanyahu, katıldığı bir televizyon programında Batılı yaptırımlara karşı alternatif bir ekonomik model önermiş ve bu modelde kripto para birimleri ile blokzincir teknolojisinin kullanılabileceğini dile getirmişti. Başbakan'ın bu çıkışı, işgal altındaki Batı Şeria'daki yasa dışı yerleşimlerle ticarete yönelik kısıtlamalar gündeme geldiği dönemde, İsrail bankacılık sistemine olası yaptırımlara karşı bir çıkış yolu olarak sunuldu.

Mektupta imzası bulunan uzmanlar, bankacılık sistemine yönelik yaptırımların şirketleri, ihracatçıları ve özellikle teknoloji sektörünü işlevsiz hale getireceğini belirtti. Ekonomistler, durumun ciddiyetini şu ifadelerle aktardı: "İşsizlik hızla artacak, yabancı yatırımlar tamamen kesilecek ve ülkenin küresel ekonomik konumu ağır darbe alacak. Bu durum vatandaşların günlük yaşamını da doğrudan etkileyecek. Kredi kartı kullanımı duracak, uluslararası e-ticaret platformlarına erişim engellenecek ve yabancı çalışanlar ülkelerine para transferi yapamadığı için ayrılmak zorunda kalacak. Sağlık sistemi ise tıbbi ekipman ve ilaç tedarikinde büyük sıkıntılar yaşayacak."

İmzacılar, yaptırımların yalnızca kurumsal değil, bireysel hayatı da etkileyeceğine dikkat çekerek İran, Güney Afrika ve Rusya gibi yaptırım altındaki ülkeleri örnek gösterdi. Bu ülkelerde kısıtlamaların yaşam standardını düşürdüğünü ve devletlerin savunma kapasitesini zayıflattığını hatırlatan ekonomistler, kripto parayla yaptırım aşma girişimlerinin uluslararası finans dünyasında genellikle yaptırım uygulanan rejimlerle ilişkilendirildiğini savundu. ABD Hazine Bakanlığı'nın 2026 yılının haziran ayında İran'ın en büyük dijital varlık borsası Nobitex'i yaptırım listesine alması da bu bağlamda dikkat çekici bir örnek olarak sunuldu.

İsrail Merkez Bankası, Netanyahu'nun önerisinden bir gün önce konuya ilişkin resmi görüşünü açıkladı. Banka, yaptırımları aşmak için yöntem aramak yerine yaptırım uygulanmasının önlenmesi gerektiğini belirterek "yaptırım uygulanmasını önleyin" çağrısında bulundu. Merkez Bankası ile hükümet arasındaki bu görüş ayrılığı yeni değil; banka daha önce de yaptırım rejimlerinin bankacılık sisteminden çıkarılmasını öngören yasa tekliflerini, finans sistemi için ciddi risk taşıdığı gerekçesiyle eleştirmişti.

Netanyahu'nun önerisine zemin hazırlayan yaptırım kararları, 8 Eylül 2026'da İngiltere, Kanada ve Fransa'nın öncülük ettiği 12 ülke tarafından alındı. Danimarka, Finlandiya, İzlanda, İrlanda, Norveç, Polonya, Portekiz, İspanya ve İsveç'in de dahil olduğu bu ülkeler, Batı Şeria'daki yerleşimlerle ticarete kısıtlama getireceklerini açıkladı. Kararın gerekçesi olarak yerleşimci şiddetinin ve yerleşim genişlemesinin eşi görülmemiş boyutlara ulaşması gösterildi. İngiltere'nin ithalat yasağının altı ila dokuz ay içinde yürürlüğe girmesi beklenirken, Avrupa Birliği düzeyinde somut bir karar alınamadı.

TürkAta Haber Ajansı
Ankara Gündemi