Şereflikoçhisar: Tuz Gölü Kıyısında Bir Ankara İlçesi

Ankara'nın güney sınırında, il merkezine yaklaşık 147 kilometre uzaklıkta yer alan Şereflikoçhisar, başkentin en uzak ilçelerinden biri. Eski adıyla Koçhisar olarak bilinen bu yerleşim, 1885'te belediye olmuş, 1891'de ilçe statüsü kazanarak Konya'ya bağlanmış. 1920'de Aksaray'ın il olmasıyla bu ilin ilçesi haline gelen Şereflikoçhisar, 1933'te Aksaray'ın ilçe yapılmasının ardından Ankara'ya bağlanmış. 1989'da Sarıyahşi ve Ağaçören'in Aksaray'a bağlanmasıyla sınırları değişen ilçe, 1990'da Evren'in ayrılmasıyla bugünkü halini almış.

Tarih Boyunca Bir Kavşak Noktası

Şereflikoçhisar'ın tarihi, Hititler dönemine kadar uzanıyor. M.Ö. 334'te Pers ordularının Büyük İskender'e yenilmesinin ardından, İskender'e bağlı birlikler bu topraklar üzerinden Kırşehir'e girmiş. M.Ö. 275 civarında ise Keltler Anadolu'ya gelerek Galatya'yı kurmuş; Tuz Gölü ve çevresi, ekmek ve tuz ihtiyaçlarını karşılayabilecekleri bu bölgeyi yurt edinmiş. Tektosag boyundaki kabileler, göl kıyısında tuzlalar kurarak tuz üretiminde uzmanlaşmış. Son Galat kralı Amyntas'ın Tuz Gölü çevresinde 300'ü aşkın koyun sürüsü bulunduğu biliniyor.

1071 Malazgirt Savaşı'nın ardından, Bizans ordusundaki Frank kökenli general Roussel de Bailleul, bölgedeki Galat kültürüne dayanarak bir isyan başlatmış ve Orta Anadolu'da kısa ömürlü bir devlet kurmuş. Bizans'ın bu devleti yıkmak için gönderdiği birlikler başarısız olunca, Selçuklu Devleti'nden yardım istenmiş. Selçuklular, ileride sorun çıkarabileceğini düşündükleri bu devlete karşı Bizans'a destek vermiş; Roussel de Bailleul yakalanıp idam edilmiş. Bu olay, Türklerin Şereflikoçhisar tarihine ilk adımını atması olarak kabul ediliyor. Selçuklular döneminde ilçenin kuzeyinde Koçhisar Kalesi inşa edilmiş, ancak kale Fatih Sultan Mehmet tarafından yıktırılmış.

Coğrafya ve İklim: Tuz Gölü'nün Gölgesinde

İlçe, Ankara merkezine 150 kilometre uzaklıkta ve güneyden en son ilçe konumunda. Konya, Kırşehir ve Aksaray illeriyle komşu olan Şereflikoçhisar'ın yüzölçümü 2.155 kilometrekare. Güneyden ova, kuzeyden dalgalı arazi yapısına sahip ilçenin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 947 metre. Çıplak ve kıraç arazisinde karasal iklim hüküm sürüyor; kışlar soğuk ve kar yağışlı, yazlar sıcak ve kurak geçiyor. Tuz Gölü ile Hirfanlı Barajı arasında kalan ilçede önemli bir akarsu bulunmuyor; sadece Peçenek Çayı'ndan söz edilebilir.

Tuz Gölü, Türkiye'nin en büyük ikinci gölü olma özelliği taşıyor ve %32,4 tuz oranıyla dünyanın en tuzlu ikinci gölü. Gölün içinde bulunduğu havza ise Türkiye'nin en büyük kapalı havzası. Şereflikoçhisar'ın Tuz Gölü kıyısında olması, ilçenin ekonomisinde ve kültüründe önemli bir yer tutuyor.

Kültür ve Gelenekler: Misafirperverliğin Başkenti

Şereflikoçhisar halkı, misafirperver ve yardımsever kimliğiyle tanınıyor. Düğün ve cenazelere katılımın çok yüksek olduğu ilçede, geleneksel adetler yaşatılmaya çalışılıyor. İlçe merkezinde çömlek üretimi azalmış olsa da hâlâ yapılıyor; testide soğutulmuş su ve ayran ikramı önemli bir gelenek. Eski köy odaları, bugün metruk durumda kalmış olsa da, geçmişte yolcuların ağırlandığı ve kış aylarında köylülerin bir araya geldiği sosyal merkezler olarak hafızalarda yer ediyor. Çocukların oynadığı aşık ve çelik oyunları ise yakın zamana kadar yaygınmış.

Tuz Gölü'nün kıyısında olmanın getirdiği bir başka gelenek de, metal tellerin göle bırakılarak tuz kristallerinin yapışmasıyla süs eşyaları yapılması. Ramazan aylarında özel tahinli pideler yapılıyor, her aile iftar davetleri veriyor. Kış aylarında ise arabaşı adı verilen toplu bir ziyafet düzenleniyor; acılı, hindi veya tavuk etinden yapılan çorba ve özel hamuruyla bu gelenek, birlik ve beraberliğin simgesi. Saya gezileri de kış yarılandığında mahalle veya köyün gençlerinin ev ev dolaşarak taklitler yapması ve gıda ya da para toplaması şeklinde sürüyor.

Eğitim ve İdari Yapı

İlçede 65 mahalle bulunuyor. Yakın zamana kadar ilçeye bağlı köylerin Aksaray'a bağlanmasıyla köy sayısı azalmış. Eğitim alanında ise Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı 3 anaokulu, 13 ilkokul, 9 ortaokul ve 8 lise hizmet veriyor. Şereflikoçhisar, Aziz Mahmud Hüdayi gibi Anadolu'yu aydınlatan ilim ve irfan sahibi büyükler yetiştirmiş bir ilçe olarak da anılıyor.

Sonuç

Tarihi Hititlere kadar uzanan, Tuz Gölü'nün eşsiz manzarasına sahip Şereflikoçhisar; kültürel zenginlikleri, geleneksel adetleri ve doğal güzellikleriyle Ankara'nın keşfedilmeyi bekleyen bir köşesi. İster tarihi dokusunu inceleyin, ister Tuz Gölü kıyısında huzur bulun; bu ilçe, başkentin güneyinde kendine özgü bir dünya sunuyor.

Kaynak: tr.wikipedia.org, tr.wikipedia.org
Görsel: Original uploader was Kadirguzel at tr.wikipedia, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0