IEEFA: AB kışın gaz tüketimini yüzde 7 azaltmak zorunda kalabilir

Enerji Ekonomisi ve Finansal Analiz Enstitüsü (IEEFA), gaz depolarının yılın bu dönemi için rekor düşük seviyede bulunması ve İran savaşının fiyatları yüksek tutması nedeniyle AB'nin bu kış tüketimi yüzde 7 azaltmak zorunda kalabileceği uyarısında bulundu. Rus LNG ithalatına Ocak 2027'de başlayacak

Avrupa Birliği'nin (AB) doğal gaz depoları, 2011'den bu yana herhangi bir sonbaharda bu dönemde görülen en düşük doluluk seviyesinde.

ABD merkezli, enerji piyasalarını analiz eden ve temiz enerjiye geçişi destekleyen kâr amacı gütmeyen Enerji Ekonomisi ve Finansal Analiz Enstitüsüne (IEEFA) göre bu nedenle AB, önümüzdeki aylarda geçen kışa kıyasla 14 milyar metreküp daha az gaz yakmak zorunda kalabilir.

IEEFA'nın cuma günü yayımladığı rapora göre, AB'deki gaz depoları 3 Ekim'de yaklaşık yüzde 72,4 doluydu. Depolardan bu kış, kasım-mart döneminde, geçen kışa kıyasla 7,3 milyar metreküp daha az gaz sağlanabilecek.

Depolardaki açığın yanı sıra Rusya'dan sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ithalatına Ocak 2027'den itibaren uygulanacak tam yasak, AB'nin geçen kışa göre yüzde 7 daha az gaz kullanmasını gerektirebilir.

Raporda, "Bu, AB'deki gaz depolarının bu kış tamamen boşalacağı anlamına gelmiyor," denildi. Ancak depoların doluluk oranı düştükçe gazın sisteme aktarılma hızı yavaşlıyor. Bu durum, kışın sonlarında yaşanabilecek soğuk bir dönemde arz açığına yol açabilir. Depoların daha fazla boşalması, gelecek yaz yapılacak dolumun da daha büyük ve maliyetli olmasına neden olabilir.

IEEFA'nın tahminine göre, talebi azaltmak yerine ek ithalatla depolardaki açığı kapatmanın maliyeti yaklaşık 3 milyar euro olacak. Bu, ABD-İran savaşının fiyatları yükseltmesi nedeniyle söz konusu gaz miktarının geçen yılki maliyetine kıyasla yüzde 12 daha fazla.

Düşünce kuruluşu, "Gaz depolarına daha fazla bağımlı hale gelmek Avrupa için önemli bir mali yük oluşturdu," değerlendirmesini yaptı.

Savaş fiyatları yükseltiyor

İran savaşının 28 Şubat'ta başlaması ve küresel LNG ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'ndaki sevkiyatları aksatması, Avrupa gaz piyasasını baskı altına aldı.

Avrupa'daki gaz fiyatları için gösterge kabul edilen Hollanda TTF vadeli kontratları, eylül ortasında megavatsaat başına 84,5 euroya yükseldi. Bu, Rusya'nın Ukrayna'yı işgal ettiği 2022'den bu yana görülen en yüksek seviye oldu.

Fiyatlar perşembe günü yeniden 80 euronun üzerine çıktı ve cuma sabahı 78 euro civarında işlem gördü.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen salı günü, şubat sonundan bu yana ithal fosil yakıtların AB'ye "karşılığında tek bir molekül bile fazla enerji sağlamadan" 100 milyar euro ek maliyet getirdiğini söyledi.

AB Enerji Komiseri Dan Jørgensen, Euronews'ün gördüğü bir mektuba göre, geçen ay hükümetlere depolardaki "olağanüstü düşük" seviyeler nedeniyle talebi azaltmayı sürdürmeleri çağrısı yaptı.

Avrupa'nın gaz şebekesi operatörleri de perşembe günü, sert geçecek bir kışın AB'yi ihtiyaç duyduğu gazın yüzde 15'ine kadarından mahrum bırakabileceği uyarısında bulundu.

Gaz depolama işi, gazın yazın kışa göre daha ucuz olmasına dayanıyor. Tüccarlar yazın gazı satın alıp depoluyor, kışın ise kârla satıyor. Ancak yaz ve kış fiyatları arasındaki fark daraldı ve bu yıl zaman zaman yaz kontratları kış kontratlarından daha pahalı hale geldi.

IEEFA, "Depolamak amacıyla gaz satın almak artık kârlı bir stratejiden çok mali risk haline geldi," dedi.

Hükümetler de devreye giriyor

Hollanda hükümeti, devlet şirketi EBN'nin rezerv oluşturmasına yardımcı olmak için haziranda 993 milyon euroya kadar kaynak ayırdı. Almanya, devlete ait ithalatçı SEFE'den 15 Aralık'a kadar 8 teravatsaat gaz depolamasını istedi.

İspanya ise ithalat terminallerinde tutulan LNG miktarını yüzde 25'ten fazla artırdı. Gaz tüketimi, fiyatların hızla yükselmesi ve acil tasarruf önlemlerinin devreye girmesiyle 2021-2022 kışındaki yaklaşık 222 milyar metreküpten 2022-2023 kışında 185 milyar metreküpe geriledi.

Ancak tüketim, son iki kışın her birinde yaklaşık 200 milyar metreküpe çıktı. IEEFA'ya göre bu durum, "talebi kolayca azaltma döneminin sona eriyor olabileceğine" işaret ediyor. Düşünce kuruluşunun Eurostat verilerine dayanarak aktardığına göre, ithalatın sabit kaldığı geçen kış AB'nin toplam kışlık gaz tüketiminin yüzde 30'u depolardan karşılandı.

Bu oran 2021-2022 kışında yüzde 25'ti. IEEFA, onlarca yıl boyunca fosil yakıt altyapısına bağımlılığı pekiştirme riski taşıdığı uyarısıyla daha fazla depolama kapasitesine yatırım yapılmasına karşı çıktı.

Bunun yerine depoları tüketimin en çok arttığı kış dönemlerinde zorlayan talebi azaltmak için yenilenebilir enerjiye, ısı pompalarına, sanayide elektrifikasyona ve enerji verimliliği iyileştirmelerine yatırım yapılmasını önerdi.