Ankara'da 1 Günde Roma Mirası: Hamam, Tiyatro ve Augustus Tapınağı

Ankara denince akla ilk gelen modern başkent kimliği olsa da kentin tarihi, Tunç Çağı'na kadar uzanır. Bugün Altındağ ilçesinin Ulus semti çevresinde, Roma İmparatorluğu döneminden kalma önemli yapılar bir arada bulunur. Bir günlük rotanızda Ankara Roma Hamamı, Ankara Roma Tiyatrosu ve Augustus Tapınağı'nı gezerek, kentin iki bin yıl önceki dokusuna tanıklık edebilirsiniz. Bu üç yapı, birbirine yakın konumları sayesinde yürüyerek kolayca keşfedilebilir.

Ankara Roma Hamamı: Caracalla'nın İzleri

Rota başlangıcı olarak Ankara Roma Hamamı'nı seçebilirsiniz. Hacı Bayram Mahallesi sınırları içinde yer alan bu yapı, ilk katmanı Frigler dönemine uzanan bir höyük üzerine inşa edilmiştir. Hamamın, imparator Caracalla döneminde tamamlandığı düşünülür; bölgede ele geçirilen sikkeler bu tarihi destekler. Hatta Caracalla'nın Ankara'ya yaptığı ziyaret şerefine açılmış olabileceği de öne sürülür. Kazılarda bulunan Asklepios heykeli, hamamın bu tanrıya adanmış olabileceğini düşündürür.

Hamamın çevresindeki ilk arkeolojik kazılar, Çankırı Caddesi'nin yapımı sırasında antik kalıntıların keşfedilmesiyle başlamıştır. 1937'de Remzi Oğuz Arık'ın çalışmaları, yapının Frig, Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerine ait çok katmanlı geçmişini ortaya koymuştur. 1701'de Fransız gezgin Joseph Pitton de Tournefort'un gravürlerinde yüksek duvarlarıyla görünen hamam, 1926'da Millî Savunma Bakanlığı binasının inşaatı sırasında büyük ölçüde tahrip edilmiştir. Bugün ayakta kalan bölümleriyle hamam, Roma mimarisinin izlerini taşır.

Ankara Roma Tiyatrosu: Yamaca Kurulu Antik Sahne

Hamamdan sonra Ankara Roma Tiyatrosu'na yönelin. Ankara Kalesi'nin batı ucunda, Bentderesi'ne hâkim bir yamaçta konumlanan tiyatro, MS 2. yüzyıla tarihlendirilir. 1982'de bir inşaat kazısı sırasında tesadüfen keşfedilen yapı, 1982-1986 arasında Anadolu Medeniyetleri Müzesi öncülüğünde yapılan kazılarla gün yüzüne çıkarılmıştır. Kazılarda tonozlu parados binaları, döşemeli orkestra, seyirci oturma sıraları ve sahne odası kalıntıları ortaya çıkmıştır.

Tiyatronun cavea bölümü, yarım daire planlı olup Ankara Kalesi'nin doğal yamacından yararlanılarak inşa edilmiştir. Yaklaşık 23 derece kuzeybatıya yönelen yapı, Bentderesi vadisinden gelen hava akımları sayesinde akustik açıdan avantajlıdır. 2009-2010 kazılarında, tiyatronun Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde seramik-cam üretim atölyesi olarak kullanıldığı tespit edilmiştir. Bulunan hatalı seramikler, lüleler ve sikkeler bu kullanımı kanıtlar. Kazı eserlerinin büyük bölümü Anadolu Medeniyetleri Müzesi'nin alt katında sergilenmektedir.

Augustus Tapınağı ve Hacı Bayram Camii: İki İnancın Buluşması

Rota devamında Augustus Tapınağı'na ulaşırsınız. Bu tapınak, Ankara'nın Roma dönemindeki en önemli yapılarından biridir. Hemen bitişiğinde ise Hacı Bayram Camii yer alır. Cami, adını bahçesindeki Hacı Bayram Türbesi'nden alır; türbe 1429'da yapılmıştır. İlk zaviye olarak 1427-1428'de inşa edilen caminin günümüzdeki yapısı, 17. ve 18. yüzyıl camilerinin karakterini taşır. Uzunlamasına dikdörtgen planlı, taş kaideli ve tuğla duvarlıdır.

Caminin içi, ahşap üzerine kalem işi süslemeler ve çinilerle zengindir; Nakkaş Mustafa Paşa'ya ait boyama nakışlar dikkat çeker. Güneydoğu duvarındaki iki şerefeli minare, 1714'te Hacı Bayram Veli'nin torunlarından Mehmet Baba tarafından tamir edilmiştir. Cami, 1940'ta Vakıflar Genel Müdürlüğü, en son da Ankara Büyükşehir Belediyesi öncülüğünde restore edilmiş ve 14 Şubat 2011'de ibadete açılmıştır. Bugün cami ve türbe, hem ibadet hem de ziyaret için açıktır. Augustus Tapınağı'nın kalıntılarıyla caminin bir arada bulunması, Ankara'nın katmanlı tarihinin en çarpıcı örneklerinden birini oluşturur.

Gününüzü Planlayın

Bu üç yapıyı bir günde gezmek için sabah erken saatlerde Ulus'a gitmeniz önerilir. Önce Roma Hamamı'nı gezip ardından tiyatroya çıkabilir, öğleden sonra Augustus Tapınağı ve Hacı Bayram Camii'ni ziyaret edebilirsiniz. Arkeolojik alanlar açık havada olduğundan, rahat ayakkabılar ve güneş koruması işinizi kolaylaştırır. Anadolu Medeniyetleri Müzesi'ne de zaman ayırmak isterseniz, tiyatrodan çıkan eserleri orada görebilirsiniz.

Ankara'nın Roma mirası, kentin çok katmanlı geçmişini gözler önüne serer. Hamamın höyük üzerindeki konumu, tiyatronun yamaca kuruluşu ve tapınağın camiyle yan yana duruşu, binlerce yıllık sürekliliğin kanıtıdır. Bu rota, tarihe ilgi duyan herkes için unutulmaz bir deneyim sunar.

Kaynak: tr.wikipedia.org, tr.wikipedia.org, tr.wikipedia.org, tr.wikipedia.org
Görsel: Nosferatü, Wikimedia Commons, Public domain